Get Adobe Flash player

 


srijeda, 05 decembar 2012 19:16

Šta su uragani i kako nastaju

Ocijenite sadržaj
(3 Glasova)

Naime, ponekad se događa da iznad mora nastanu i ogromni vrtlozi vazduha, široki stotinama kilometara. To su takozvani vrtložni sistemi vjetrova koji veoma utiču na klimu. Kada se vjetar okreće oko oblasti nižeg pritiska, sistem takvih vrtložnih vjetrova se naziva ciklon, što je ime za nizak pritisak. Cikloni se okreću i sa mora prelaze na kontinente, putujući sve dok ne izgube snagu.

U našim krajevima njihov prečnik je između 1000 i 4000 kilometara, ali se ne okreću pretjerano brzo, tako da ne nanose veliku štetu, osim što obično donose kišu. Vazduh može da rotira i oko oblasti visokog vazdušnog pritiska, a takav sistem vjetrova naziva se anticiklon. No, anticikloni su manji i sporiji od ciklona.

Raspored ciklona i anticiklona u atmosferi je vrlo složen i zavisi od temperature vazduha. Topao vazduh ima niži pritisak od hladnog. Obična promaja u stanu se javlja zato što su prozori na jednoj strani zgrade uvijek više zagrejani nego na drugoj.

Ako se prozori otvore, vazduh počne da struji od hladnije strane ka toplijoj strani zgrade, kroz stan. Takav kratkotrajni vjetar nazivamo promajom.

 

Uragani i tajfuni

U toplim, tropskim oblastima, cikloni su znatno manjeg prečnika (100-500 kilometara), ali se kreću znatno brže (100-250 kilometara na čas). Oni se zovu tropski cikloni i izazivaju dramatične klimatske efekte.

Obično nastaju iznad okeana i kreću se ka obalama. Vjetar spiralno rotira ka središtu tropskog ciklona, a zbog svoje brzine može imati razorne posledice. Zanimljivo je da tropski cikloni imaju različita imena u raznim delovima svijeta.

Na Pacifiku, tropske ciklone nazivaju tajfuni, dok ih u Karibima zovu uragani. Mada se obično misli da su to različiti vjetrovi, uragani i tajfuni se u suštini ne razlikuju.

U svakom slučaju, kretanje svih tropskih ciklona prati se satelitski i pomoću radara u meteorološkim stanicama. Od 1950. se koristi internacionalna klasifikacija prema razornoj moći po kojoj se uragani dijele na pet kategorija.

Neki od najjačih uragana pete kategorije ostali su dugo zapamćeni. Poznat je uragan „Kamil“ iz 1969, koji se kretao u oblasti Meksičkog zaliva, kao i uragan „Endrju“ iz 1992, koji je pogodio Floridu.

 

„Katrina“ i drugi slučajevi

Najrazornije posledice koje je napravio jedan vjetar imala je tropska oluja „Katrina“, čija je brzina bila veća od 260 kilometara na čas i koja je 2005. godine uništila grad Nju Orleans.

Ona je pogodila obalu Meksičkog zaliva u Americi, a uz nju su te sezone sa Atlantika stigli i drugi uragani izuzetne snage. Moguće je da ste na televiziji već gledli kako uragan pod imenom „Katrina“ pogađa grad Nju Orleans.

Ovaj vjetar je izazvao strašne posledice, smrt mnogo ljudi, uništenje velikog broja kuća, a zbog takve nepogode su hiljade osoba morale da se odsele iz Nju Orleansa, koji se ni posle sedam godina nije oporavio od ove nesreće.

Isti grad je samo dvije nedelje nakon „Katrine“ pogodio nešto slabiji uragan „Rita“, a i na Dalekom istoku se pojavilo još nekoliko razornih uragana.

Smatra se da je „Sendi“ najskuplja oluja svog vremena. Mada manje snage od drugih poznatih tropskih vjetrova, ona je udarila u grad koji je ekonomsko, kulturno i demografsko središte kontinenta. Stoga je isključivanje čitavih 108 godina starog metroa, kao i praktično zaustavljanje života u Njujorku, koštalo mnogo više nego da se to desilo na nekom drugom području.

nationalgeographic.rs

Ostavite komentar

Morate popunit sva polja označena sa (*)

Mjesto za vašu reklamu

ANKETA

Da li bi plastične kese zamijenili biorazgradivim?
 

PREVOD

English French German Italian Portuguese Russian Spanish